در اعلامیهی تازه وزارت خارجه عربستان سعودی، واژهای تکرار شد که سالهاست برای مردم افغانستان زهرآگین است: «مرز میان پاکستان و افغانستان».
این واژه در ظاهر ساده، اما از دید ناظران سیاسی، بهمعنای به رسمیت شناختن غیرمستقیم خط دیورند است، خطی که بیش از یک قرن پیش بهدست استعمار بریتانیا کشیده شد و همواره از سوی مردم افغانستان رد شده بود.
در متن رسمی عربستان آمده است:
«پادشاهی عربستان امیدوار است این گام مثبت به پایان تنشها در مرز میان دو کشور بینجامد.»
همین جمله، طالبان را در موقعیتی قرار میدهد که دیگر نمیتواند ادعای «ابهام مرزی» داشته باشد. عربستان، متحد دیرینهی طالبان، حالا آشکارا مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان را تأیید کرده — مرزی که در تازهترین توافق دوحه، طالبان با سکوتی سنگین از کنار آن گذشته است.
تنها دو روز پیش، طالبان و پاکستان در دوحه توافقی امضا کردند که محور آن «ثبات و امنیت در مناطق مرزی» عنوان شده است.
در متن این توافق هیچ اشارهای به اختلاف مرزی یا مالکیت خط دیورند نشده، بلکه از «مناطق مرزی چمن، تورخم و غلامخان» نام برده شده است.
کارشناسان این حذف آگاهانه را نشانهای از پذیرش عملی دیورند میدانند — آنهم از سوی گروهی که دو دهه با شعار «آزادی و استقلال» خون مردم افغانستان را ریخت.
طالبان با مردم خود بیست سال جنگیدند، اما با پاکستان در چند ساعت صلح کردند.
با زنان افغان جنگیدند، اما در برابر ژنرالان پاکستانی دست صلح دراز کردند.
در برابر ملت، خشن و بیرحم؛ در برابر قدرت اتمی، ساکت و مطیع.
در بخش پایانی اعلامیه عربستان از نقش قطر و ترکیه نیز قدردانی شده است، کشورهایی که سالهاست در بازیهای سیاسی افغانستان نقش میانجی و داور را دارند.
ناظران میگویند این همصدایی سه قدرت اسلامی نشان میدهد که تثبیت خط دیورند در چارچوب روابط جدید منطقهای آغاز شده است.
در واقع، توافق طالبان و پاکستان در دوحه نه فقط یک آتشبس موقت، بلکه نقطه آغاز مشروعیت بینالمللی خط دیورند است؛ مرزی که حالا عربستان نیز در ادبیات رسمیاش آن را پذیرفته است.
⸻
طالبان در برابر مردم افغانستان سالها خون ریخت تا نام خود را «فاتح» بگذارد؛
اما در دوحه، در برابر پاکستان، با یک امضا از بزرگترین مسئله ملی افغانستان گذشت.
معاملهای بیصدا، اما پر از معنا، جایی که یک خط استعماری، با امضای طالبان و حمایت عربستان، دوباره زنده شد.
این در حالی است که پیش از این ملا یعقوب وزیر دفاع طالبان ادعا کرد که در قطر هیچ بحثی در باره دیورند نشده است.
پس از واکنش ها، قطر اعلامیه را اپدیت کرد و واژه مرز دیورند را حذف کرد.
پاکستان تا اکنون واکنش نشان نداده است.
