سفر مقام ارشد طالبان به پایتخت تاجیکستان، و انتشار سند رسمی همکاری پس از آن، پرسشهای جدی درباره تغییر سیاست دوشنبه و سرنوشت جبهه مقاومت ملی ایجاد کرده است.
اسنادی که اخیراً از داخل ساختار طالبان بهدست ارگ تایمز رسیده، نشان میدهد که ملا هبتالله آخندزاده، رهبر گروه طالبان، پس از سفر ملا محمد یوسف وفا، والی منصوب طالبان در بلخ، به دوشنبه، دستور رسمی برای گسترش روابط با تاجیکستان صادر کرده است.
این نامه، که با سربرگ رسمی «امارت اسلامی افغانستان» منتشر شده، حاوی دستوراتی صریح برای ایجاد روابط دیپلماتیک، اقتصادی و فرهنگی با تاجیکستان است. در متن آن آمده است که والی بلخ باید برای «برادری اسلامی و همکاریهای مشترک» با مقامهای تاجیک تماس برقرار کند و زمینه گشایش کنسولگری و مبادلات تجاری را فراهم سازد.
منابع نزدیک به ساختار طالبان میگویند سفر اخیر والی بلخ به دوشنبه «موفقیتآمیز» توصیف شده و احتمالاً پایهگذار گفتوگوهایی بوده که اکنون با این سند رسمیت یافته است.
اما نکتهای که نگرانیهای منطقهای را افزایش داده، زمانبندی انتشار این سند است: درست پس از دیدار مقام طالبان از خاک کشوری که هنوز پناهگاه سیاسی جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود بهشمار میرود.
کارشناسان میگویند این تحول میتواند نشانه آغاز معاملهای پشتپرده میان طالبان و دوشنبه باشد. بر اساس گمانهزنیها، طالبان وعده تضمین امنیت مرزها و امتیازهای اقتصادی را مطرح کردهاند و در مقابل، احتمال دارد تاجیکستان بهتدریج فعالیت مخالفان طالبان را در خاک خود محدود کند.
یک منبع سیاسی در دوشنبه به شرط فاشنشدن نامش گفت:
«طالبان در پی مشروعیتاند، و تاجیکستان در پی ثبات مرزی. اگر این رابطه ادامه یابد، ممکن است صدای مقاومت از دوشنبه خاموش شود.»
با وجود این، کارشناسان حقوق بشر هشدار دادهاند که تعامل رسمی با طالبان گروهی که همچنان در فهرست سازمان ملل به عنوان یک گروه تروریستی مسئول نقض گسترده حقوق بشر قرار دارد، برای تاجیکستان میتواند تبعات سنگینی داشته باشد؛ هم از منظر سیاسی و هم اخلاقی.
در حالی که جبهه مقاومت ملی هنوز از خاک تاجیکستان علیه طالبان فعالیت میکند، این تعامل تازه میتواند توازن قدرت در شمال افغانستان را بهکلی بر هم زند. تحلیلگران بر این باورند که دوشنبه در تلاش برای تأمین منافع کوتاهمدت امنیتی، ممکن است ناخواسته، در پروژهی مشروعیتبخشی به طالبان شریک شود.
اگر این روند ادامه یابد، آیندهی حضور نیروهای مقاومت در تاجیکستان مبهم خواهد بود — و شاید دیر یا زود، تاجیکستان میان امنیت و اصول، یکی را قربانی کند.
