عبدالقیوم خیرخواه، فرزند نجیمالله خیرخواه، متولد ۱۳۶۰ در ولسوالی میربچهکوت ولایت کابل، از چهرههای سیاسی و اقتصادی افغانستان است که در دوران جمهوریت بهعنوان عضو ولسی جرگه افغانستان فعالیت میکرد. او در قریه «بابه قچقار ولی» ولسوالی میربچهکوت به دنیا آمده و علاوه بر فعالیت سیاسی، از سرمایهگذاران بخش خصوصی نیز به شمار میرود.
ولسی جرگه در ساختار نظام پیشین یکی از ارکان قانونگذاری کشور بود. در دوره جمهوریت، این نهاد بارها هدف حملات مخالفان مسلح از جمله طالبان قرار گرفت؛ حملاتی که در آن زمان بهعنوان نماد تقابل طالبان با ساختارهای رسمی حکومت تعبیر میشد.
پس از سقوط نظام جمهوریت در سال ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، بسیاری از سیاستمداران و تاجران پیشین مسیرهای متفاوتی را در پیش گرفتند؛ شماری کشور را ترک کردند و برخی دیگر فعالیتهای اقتصادی خود را در داخل ادامه دادند.
بر اساس اطلاعات موجود، عبدالقیوم خیرخواه و برادرش حاجی مایل آغا خیرخواه همچنان به فعالیتهای تجاری خود در افغانستان ادامه دادهاند. منابع محلی میگویند این خانواده در چندین بخش اقتصادی، از جمله خدمات صحی و مدیریت یک بیمارستان، سرمایهگذاری دارند.
ادامه فعالیت اقتصادی چهرههای وابسته به نظام پیشین در ساختار سیاسی جدید، همواره با پرسشهایی از سوی افکار عمومی همراه بوده است. برخی شهروندان میپرسند که آیا چنین فعالیتهایی مستلزم نوعی تعامل یا سازگاری با حاکمیت کنونی است؟ و اگر چنین باشد، این تعامل در چه چارچوبی تعریف میشود؟
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که در هر نظام سیاسی، تاجران برای حفظ سرمایه و اشتغال کارکنان خود ناگزیر از تعامل با ساختار حاکم هستند؛ تعاملی که لزوماً به معنای همسویی سیاسی تعبیر نمیشود. در مقابل، برخی منتقدان بر این باورند که چهرههای منتخب مردم در دوران جمهوریت، بهویژه کسانی که با شعارهایی چون دموکراسی و آزادی وارد پارلمان شدهاند، در برابر افکار عمومی مسئولیت سیاسی و اخلاقی مضاعف دارند.
یکی دیگر از پرسشهای مطرح در فضای عمومی، موضوع پرداخت مالیات، عوارض یا هزینههای اداری در شرایط جدید است. تاکنون هیچ سند یا مدرک مستقلی مبنی بر پرداخت «باج» یا حمایت مالی خاص از سوی این خانواده به طالبان منتشر نشده است. در عین حال، اطلاعات شفافی نیز درباره نحوه تعامل اقتصادی آنان با نهادهای حاکم در دسترس نیست.
ارگ تایمز برای دریافت دیدگاه رسمی با عبدالقیوم خیرخواه تماس گرفت، اما تا زمان نشر این گزارش موفق به برقراری ارتباط با وی نشد. همچنین، حاجی مایل آغا خیرخواه در پاسخ به پرسشهای مطرحشده، از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.
در شرایطی که فضای رسانهای و دسترسی به اطلاعات مستقل در افغانستان محدود است، پاسخ روشن به این پرسشها نیازمند شفافیت بیشتر از سوی چهرههای سیاسی و اقتصادی است که هم در ساختار پیشین نقش داشتهاند و هم در وضعیت کنونی به فعالیت ادامه میدهند.
تا آن زمان، این موضوع در حد پرسشهای مطرحشده در افکار عمومی باقی میماند؛ پرسشهایی درباره نسبت میان اقتصاد، سیاست و مسئولیت در دوره گذار افغانستان.
