همزمان با انتشار خبرنامه رسمی د افغانستان بانک درباره درخواست فیضمحمد خوافی برای اخذ جواز فعالیت بانکداری در کشور، یک بازرگان مطرح افغان در گفتوگو با ارگتایمز، نسبت به پیامدهای ایجاد بانک جدید در شرایط کنونی افغانستان هشدار داده و گفته است که بانکداری در وضعیت فعلی نه تنها سودآور نیست، بلکه میتواند به ابزاری برای گردش پولهای غیرشفاف تبدیل شود.
«بانکداری مفاد ندارد؛ بانکها در آستانه سقوطاند»
این بازرگان که بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نامش افشا شود، به ارگتایمز گفت:
«در وضعیت فعلی، بانکداری در افغانستان هیچ فایده و مفادی ندارد. بسیاری از بانکها یا سقوط کردهاند یا در آستانه سقوط قرار دارند. اعتماد مردم از بین رفته و سیستم بانکی عملاً فلج است.»
او تأکید میکند که پس از سقوط جمهوریت، خروج سرمایه، محدودیتهای شدید بینالمللی و کاهش فعالیتهای اقتصادی، نظام بانکی کشور را بهشدت آسیبپذیر ساخته است؛ بهگونهای که ایجاد بانک جدید از نگاه اقتصادی، توجیه روشن ندارد.
«نگرانی جدی از گردش پولهای سیاه»
این بازرگان افغان در ادامه، نگرانی صریحتری را مطرح میکند:
«اینکه در چنین شرایطی کسی بخواهد بانک جدید بسازد، بیشتر این پرسش را ایجاد میکند که هدف، بانکداری کلاسیک نیست. احتمال زیاد این بانک برای مدیریت و سفیدسازی پولهای سیاهی ساخته میشود که اکنون در افغانستان در گردش است؛ بهویژه پولهایی که منبع شفاف ندارند.»
او بدون نامبردن از افراد یا گروههای مشخص، میگوید که پس از سقوط جمهوریت، حجم قابل توجهی از پولهای غیررسمی و خارج از سیستم شفاف مالی وارد گردش اقتصادی کشور شده و نبود نظارت مؤثر، خطر سوءاستفاده از ساختار بانکی را افزایش داده است.
پیشینهای که حساسیتها را دوچندان میکند
در کنار این هشدارها، نام فیضمحمد خوافی پیشتر در گزارش تحقیقی ارگتایمز درباره فروش جنجالی بیش از ۴۰ هزار تُن تیل پس از سقوط جمهوریت مطرح شده بود؛ معاملهای که به گفته منابع متعدد، با قیمتی بسیار پایینتر از نرخ بازار انجام شد و سود میلیوندالری به همراه داشت.
همان گزارش، این معامله را از سوی برخی بازرگانان «غنیمت جنگی» و حتی «خیانت ملی» توصیف کرده بود؛ موضوعی که اکنون با طرح درخواست جواز بانکداری، بار دیگر به مرکز توجه بازگشته است.
د افغانستان بانک در خبرنامه خود اعلام کرده است که درخواست فیضمحمد خوافی را دریافت کرده و از شهروندان خواسته در صورت داشتن اسناد، شکایات یا ملاحظات مستند، آنها را طی ۲۰ روز به این بانک ارائه کنند.
ارگتایمز برای دریافت دیدگاه فیضمحمد خوافی تلاش کرد، اما موفق به برقراری تماس با او نشد و تا زمان نشر این گزارش، پاسخی از سوی وی دریافت نشده است.
در کشوری که نظام بانکی آن با بحران اعتماد، رکود اقتصادی و محدودیتهای بینالمللی دستوپنجه نرم میکند، درخواست ایجاد یک بانک جدید از سوی چهرهای با پیشینه بحثبرانگیز اقتصادی، پرسشهای جدی درباره شفافیت، منابع مالی و اهداف واقعی این اقدام ایجاد کرده است.
اینکه د افغانستان بانک چگونه به این درخواست رسیدگی خواهد کرد و آیا نگرانیهای مطرحشده از سوی فعالان اقتصادی مورد توجه قرار میگیرد یا نه، موضوعی است که در هفتههای آینده روشن خواهد شد.
ارگتایمز این پرونده را همچنان دنبال میکند.
