در حالی که هزاران پناهجو هر سال با عبور از دریا خود را از سواحل ترکیه به جزیره لسبوس یونان میرسانند تا شاید راهی به اروپا بیابند، گروهی از فعالان مدنی، دانشگاهیان، ورزشکاران و پناهندگان تصمیم گرفتهاند همین مسیر را در جهت عکس طی کنند؛ سفری نمادین که هدف آن، تغییر نگاه افکار عمومی به پناهجویان و روایت زندگی آنان از زاویهای انسانی است.
این کاروان که با نام Ride the Borders شناخته میشود، سفر خود را از شهر آیگل سوئیس، مقر اتحادیه جهانی دوچرخهسواری (UCI)، آغاز کرده و مقصد نهایی آن جزیره لسبوس است؛ جایی که ده دوچرخه مورد استفاده اعضای کاروان، پس از پایان سفر، به انجمنی فعال در حوزه حمایت از پناهجویان اهدا خواهد شد.
تیری کومینال، استاد دانشگاه لیل و مسئول حمایت از دانشجویان در تبعید، میگوید ایده این پروژه ابتدا از سوی کامی دوره، وکیل فرانسوی و فعال حقوق پناهجویان، مطرح شد. او قصد داشت مسیر کاله تا لسبوس را، برخلاف مسیر معمول پناهجویان، رکاب بزند تا توجه جامعه اروپا را به دشواریهای آنان جلب کند. هرچند این وکیل فرانسوی به دلیل شرایط شخصی نتوانست پروژه را ادامه دهد، اما تیری کومینال، پدرش پاتریک کومینال، نیلوفر نوری و چند همراه دیگر تصمیم گرفتند این ایده را زنده نگه دارند.
کومینال میگوید نمیخواست این سفر تنها یک رکابزنی طولانی باشد. به همین دلیل با دیوید لاپارتیان، رئیس اتحادیه جهانی دوچرخهسواری، تماس گرفت و این نهاد ده دوچرخه را برای اجرای پروژه در اختیار آنان قرار داد. تصمیم گروه این بود که به جای بازگرداندن دوچرخهها پس از پایان سفر، آنها را به پناهجویان اهدا کنند.
در این میان، معصومه علیزاده، نخستین دوچرخهسوار زن افغانستان در بازیهای المپیک، نقشی مهم در شکلگیری این همکاری داشته است. تیری کومینال که پیشتر مربی او بود، از طریق ارتباطی که در آن سالها با رئیس اتحادیه جهانی دوچرخهسواری برقرار کرده بود، توانست حمایت این نهاد را برای پروژه جلب کند. همچنین همسر معصومه علیزاده که زمانی خود پناهندهای در یونان بوده، اعضای کاروان را با انجمن Yoga and Sport for Refugees آشنا کرد؛ سازمانی که در اردوگاههای پناهجویان لسبوس از ورزش برای ایجاد امید، آموزش زبان یونانی و کمک به ادغام اجتماعی پناهجویان استفاده میکند و قرار است دوچرخهها به آن اهدا شود.
در کنار تیری و پاتریک کومینال، نیلوفر نوری، فعال حقوق زنان افغانستان، نیز از اعضای این کاروان است. به گفته پاتریک کومینال، نوری سالهاست برای حمایت از زنان و دختران افغانستان فعالیت میکند و حضور او در این سفر، پیوندی میان مبارزه زنان افغان و دفاع از حقوق پناهجویان ایجاد کرده است.
اعضای این پروژه تنها به این چند نفر محدود نیستند. آریان، یکی دیگر از پناهندگان افغان، قرار بود در این سفر حضور داشته باشد اما به دلیل مسائل شخصی نتوانست گروه را همراهی کند. همچنین «قیس»، پناهنده افغان، بخشی از مسیر را در کنار کاروان رکاب زده است. در طول راه نیز افراد دیگری از جمله برنار کازاس، روزنامهنگار فرانسوی، و همچنین اولیویه و کورین، از دوستان تیری کومینال، برای چند روز یا چند هفته به این سفر پیوستهاند.
پاتریک کومینال میگوید هدف این سفر، تنها رساندن چند دوچرخه به لسبوس نیست؛ بلکه روایت داستان انسانهایی است که اغلب تنها با عنوان «پناهجو» یا «مهاجر» شناخته میشوند.
او میگوید: «ما میخواهیم از سرنوشت انسانها حرف بزنیم، نه از اصطلاحات اداری یا تعابیری مانند موج مهاجرت. آنچه امروز اروپا با آن روبهرو است، بیش از آنکه بحران مهاجرت باشد، بحران ارزشهاست.»
تیری کومینال نیز باور دارد که بسیاری از مردم، پناهجویان را تنها از خلال اخبار و آمار میشناسند و همین ناآشنایی، ترس ایجاد میکند. او میگوید وقتی با یک پناهجو از نزدیک گفتوگو کنید، دیگر با یک «پرونده» یا «آمار» روبهرو نیستید، بلکه انسانی را میبینید که مانند هر انسان دیگری خانواده، آرزو، استعداد و آیندهای میخواهد.
کاروان «Ride the Borders» با عبور از کشورهای مختلف اروپایی، مسیر خود را به سوی یونان ادامه میدهد؛ سفری که هرچند در خلاف جهت حرکت پناهجویان است، اما در حقیقت تلاشی برای نزدیک کردن دو جهان به یکدیگر است؛ جهانی که از امنیت و آزادی برخوردار است و جهانی که هنوز در جستوجوی آن به سر میبرد.
