در شرایطی که سیاستهای محدودکننده طالبان علیه هویتهای فرهنگی و قومی در افغانستان وارد مرحلهای بیسابقه شده، یک نماد ساده اما معنادار از شمال این کشور، به محور یک پیام سیاسی در قلب اروپا تبدیل شده است؛ پیامی که فراتر از یک حرکت نمادین، بازتابی از تقابل میان سرکوب و مقاومت است.
اندی کربرات، عضو مجلس ملی فرانسه، پس از دیدار رسمی با نصرت پارسا، روزنامهنگار افغان و عضو اتحادیه ملی روزنامهنگاران فرانسه، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از دریافت و بر سر گذاشتن کلاه سنتی اوزبیکی خبر داد؛ کلاهی که او آن را صراحتاً «کلاهی که طالبان را به لرزه میاندازد» توصیف کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تنها چند روز پیش، گزارشهایی از داخل افغانستان حکایت داشت که وزیر تحصیلات عالی طالبان یک جوان اوزبیک را صرفاً بهدلیل بر سر داشتن همین کلاه، در انظار عمومی مورد ضرب و شتم قرار داده است؛ رویدادی که بهسرعت به نمادی از برخورد ایدئولوژیک طالبان با تنوع فرهنگی و قومی بدل شد.
تحلیلگران بر این باورند که حساسیت طالبان نسبت به چنین نشانههایی، فراتر از یک مسئله ظاهری، ریشه در تلاش این گروه برای بازتعریف هویت ملی بر اساس قرائتی تکبعدی و حذفگرایانه دارد؛ رویکردی که نهتنها شکافهای اجتماعی را عمیقتر میکند، بلکه هرگونه نمود عینی از تکثر فرهنگی را بهعنوان تهدید تلقی میکند.
در این میان، حضور نصرت پارسا در پارلمان فرانسه و اهدای این کلاه به یک نماینده اروپایی، حامل پیامی چندلایه است: از یکسو یادآوری فشارهای روزافزون بر خبرنگاران و شهروندان افغانستان، و از سوی دیگر تلاش برای بینالمللیسازی روایتهایی که در داخل کشور بهشدت سرکوب میشوند.
اقدام اندی کربرات را میتوان نمونهای از واکنشهای نمادین اما معنادار در سطح بینالمللی دانست؛ واکنشی که با برجستهسازی یک عنصر فرهنگی، به چالش مستقیم سیاستهای طالبان میپردازد و همزمان بر ضرورت توجه جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر در افغانستان تأکید میکند.
در فضایی که طالبان در پی کنترل روایتها و حذف نشانههای هویتی است، اکنون «کلاه اوزبیکی» از یک پوشش سنتی فراتر رفته و به نشانهای از ایستادگی، حافظه جمعی و مقاومت مدنی بدل شده است؛ نمادی که اینبار، از کابل تا پاریس، پیام خود را بهروشنی مخابره کرده است.
